– Qızım, bu paltarı geyinsən, ağ bir kəpənəyə dönərsən. Bayramacan mütləq bu libasdan birini sənə alacağam.

Mağazanın qarşısından keçərkən qızcığazın yaxası büzməli, genətəkli, süd rəngli libasa gözü qaldı. Anası düz bir il əvvəl onu bu mağazaya gətirəndə belə demişdi… Anasının sözlərini xatırlayan qızın gözləri doldu. “Anam sağalıb ayağa qalxan kimi mütləq onu mənə alacaq”, – deyə özünə təskinlik verdi.

Qızcığaz dodağının altında öz-özünə danışa-danışa iri addımlarla evə tərəf gedirdi. Bundan əvvəlki bayram arxada qalmışdı. Bu bayram da quş kimi uçub-getdi. Ancaq anasının bu paltarı ala bilmədiyinə görə qızcığaz zərrə qədər kədərlənmədi.

Anası xidmətçi idi. Xoruz banlamazdan əvvəl yuxudan qalxar, süpürgəni əlinə alıb tapşırılan küçələri təmizləyərdi. Dan yeri sökülən kimi işini bitirib evə qayıdar, şəhər yeməyi tədarük edərdi. Yeməkdən sonra da heç vaxt qurtarmayan ev işləri ilə məşğul olardı.

Qızı anasının tozlanmış saçına, qaşlarına, kipriklərinə baxıb:

– Anacan, sənin bu işin çox yorucudur, – deyərdi. Öz balaca ürəyi ilə yorğun düşmüş anasının qayğısına qalardı.

– Başqa iş tapsan, olmaz?

– Mənə çətin deyil, qızım, artıq öyrəşmişəm.

Ana qızına: “Bu işi ona-buna yalvararaq güclə tapmışam. Əgər imtina etsəm, sənə necə baxaram?” – deyə bilirdi.

Qızcığaz anasının: “Qızım, sənə paltar alacağam”, – dediyi anı yadından çıxarmırdı… Elə həmin günün səhəri anası həmişəki kimi də süpürgəsini götürüb işə getmişdi. Səhər yeməyinin vaxtında da evə qayıtmamışdı. “Yəqin, qonşularla söhbətə başı qarışıb”, – deyə qızcığaz özünə təskinlik verirdi.

Çox sevdiyi “Kəpənək qız” mahnısını zümzümə edərək həyətə çıxmışdı. Günortaya yaxın kimsə qapını döydü. “Qızcığaz, yəqin, anam gəldi”, – deyib sevinclə qapını açdı. Qarşısında anasının iş yoldaşını gördü.

– Gəl, qızım, anan yıxılıb, xəstəxanadadır.

Ana iki ayağı gipsdə salınmış halda yataqda uzanmışdı. Balaca qızı onu bu vəziyyətdə görüb qeyri-ixtiyari çığırdı. Gözləri qaraldı, sanki dünyası dağıldı.

– Ana qaranlıqda çuxura düşüb, iki ayağı da sınıb.

Huşsuz yatan anası arabir sayıqlayırdı:

– Çox işləyəcəyəm… Çox pul qazanacağam… Qızıma… qızıma…

– Canım anam, nə üçün cəfa çəkirsən? Mən sənə heç “rəfiqələrimin yanında boynubüküyəm” demişdimmi? Çiçəkli libasımı da geyinərdim, – deyə hönkürtü ilə ağladı.

O gündən sonra evin bütün işləri bu balaca qızın çiyninə yükləndi. Üstəlik, anasının da qayğısına qalmalı, xəstəyə qulluq etməli idi:

– Ana, bir az dikəl, saçlarını darayım.

– Əllərini çıxar, masaj edim.

– Yan tərəfə uzan, kürəyinə məlhəm sürtüm…

Qızcığaz göy-göyərti, meyvə-tərəvəz almaq, yemək bişirmək, paltar yumaq kimi işləri çatdırmayanda anasının qayğısına qalırdı. Anası da yavaş-yavaş toparlanıb özünə gəlməyə başlayırdı.

Doğrusu, qız başına pərvanə kimi dolananda anası ona güc vermək üçün gülümsəyirdi, ancaq yorğun düşən balası bir küncə büzüşüb yuxuya gedəndə səssiz-səssiz göz yaşı tökürdü.

Gecələr keçmişlə bağlı xəyala dalmaqdan, fikirdən yata bilmirdi:

“Eh, qızımın yaşı olmamış atası dünyasını dəyişdi. Səkkiz ildir bu həyatın cəfasını çəkirəm, ancaq mənə elə gəlir ki, artıq səksən yaşı haqlamışam”.

Ana daş-divardan tuta-tuta ayağa qalxmışdı, dörd-beş addım ata bilirdi. Bir gün qızına dedi:

– Qızım, evdə yatmaqdan ürəyim sıxılır. Gəl bir az məni çölə çıxart.

O, qızının qolundan tutub çölə çıxdı. Gəzə-gəzə gəlib həmin mağazanın yanına çatanda ana dayandı. Süd rəngli libası yerində görüb rahat oldu.

– Burada nə işimiz var, ana?

Qızcığazın sualı cavabsız qaldı. Ana içəri girib süd rəngli paltarlara yaxınlaşaraq dedi:

– Bu paltarları alacağam!

Anasının səsi elə qətiyyətli və gur çıxdı ki, ətrafdakı bütün müştərilər dik­sindilər. “Ana, bu paltarı alacağam”, – deyərkən əlində qalan yeganə dəyərli əşyasını, həyat yoldaşının tək xatirəsini – üzüyünü barmağından çıxarıb kassaya qoydu.

Mağazanın sahibi olan nənə:

– Axır ki, gəldiniz, – dedi və ehtiyatla paltarı asılqandan götürdü.

– Siz məni tanıyırsınızmı? – deyə ana soruşdu.

– Siz mənim nəvəmə bənzəyən balaca qızın anasısınız, necə tanımayım? Keçən il o şirin-şəkər balanı əlinizdən tutub içəri girəndə bir tərəfdən sevindim, digər tərəfdən isə ürəyimdəki yaranı sizdən gizlətdim. Qızınızın boy-buxunu, siması nəvəmə elə bənzəyir ki… Onu görüb sevindim, ancaq həm də qüssələndim. İnsanın insana necə bənzəməsi…

Könül bağçamın gülü, çiçəyi – nəvəm bir gün evdən çıxıb yoldaşları ilə çay kənarına xizək sürməyə getdi.

– Geri qayıtmadımı?

– Mağazamı bağlayıb evə gələndə qapının ağzında qonşunun uşaqları çöküb hönkür-hönkür ağlayırdılar. Nənəmdən soruşdum, bəlkə, kimsənin xəbəri var?

– Nə olmuşdu ona? – Ana ağzının ağzını unudub, analıq duyğusundan doğan təlaş və həyəcanla soruşdu.

– Nəvəm xizəklə sürüşərkən diqqətsizlikdənmi, fələyin hökmündənmi, bilmirəm, buz qırıldığı üçün suya yıxılmış. Mən nəvəmi itirdim…

Nənə bu sözləri elə sevinclə söylədi ki, qızcığazın gözləri doldu. Evə gələndə birdən ana nəsə xatırlayıb təəssüflə dedi:

– Nənəyə bir təşəkkür də etmədin, qızım…

– Anacan, sevincdən hər şeyi unutmuşdum, sabah yenə yanına gedərəm.