Abşeron ərazisindəki abidə-qalalar tarixi və əhəmiyyəti baxımından dəyərli maddi-mədəniyyət nümunələridir. Şağanda bir sıra dəyərli tarixi-memarlıq abidələri qeydə alınıb. Bunlardan XII əsrin sonu, XIII əsrin əvvəllərində inşa edilən 24 metr hündürlükdə dördbürclü (hazırda qalanın bir bürcü salamatdır) qalanı göstərmək olar. 

Azərbaycan respublikası, Gədəbəy rayonunun Söyüdlü kəndi ərazisində yerləşən tarixi memarlıq abidəsidir. Bu qala elmi ədəbiyyata "Namərd qala” adı ilə daxil olsa da, yerli əhali qalanı daha çox "Qız qalası” adlandırır. 

Azərbaycan Respublikasında ümumi sahəsi 593,11 min ha olan 38 xüsusi qorunan və ölkə ərazisinin 8%-ni təşkil edən təbiət ərazi vahidi (milli parklar, qoruqlar, yasaqlıqlar) yaradılmışdır.

Şamaxı əhalisinin mənəvi mədəniyyətinin bir sahəsini oyun və əyləncələr təşkil edir. Şamaxı camaatı mənəvi mədəniyyətin bu istiqamətini əsrlər boyu qoruyub saxlamış və bu günümüzə çatdırmışlar.

Bayıl qalası, Bakının Bayıl qəsəbəsi yaxınlığında yerləşən və hazırda dəniz sularının altında qalmış tarixi memarlıq abidəsidir.

Mərdəkan qalası Abşeronun ən qədim qalalarından biridir. Qala dörd künc formadadır. Abşeronun ən hündür donjonudur (digər qalalardan fərqli olaraq, donjonlar əsas qala ilə əlaqəsi olmayan divarlarla əhatə olunur; belə demək mümkünsə, qala içində qala).