Valideynlə uşaq arasındakı emosional bağlılıq etibarlı və sevgi dolu münasibətlərin əsasını təşkil edir. Uşağın valideyninə bağlanması birdən-birə yaranmır, bu, uzunmüddətli bir prosesdir. Buna görə də, uşağa bir dəfə sevgi və qayğı göstərmək onun sizə bağlanacağı anlamına gəlmir. Eyni zamanda, uşaqla baş verən ayrı-ayrı münaqişələr də emosional əlaqənin pozulduğunu göstərmir.

 

Əgər uşaq sizinlə təhlükəsiz emosional bağlılıq qura bilsə, bu onun gələcək inkişafına böyük müsbət təsir göstərəcək. Valideynləri ilə möhkəm emosional əlaqəsi olan uşaqlar daha yüksək özünəinam nümayiş etdirir, məktəbdə daha uğurlu olur, insanlarla daha yaxşı münasibət qurur və stressin öhdəsindən yaşıdlarına nisbətən daha asan gəlirlər.

 

Valideynlər uşağın təhlükəsiz emosional bağlılıq inkişaf etdirməsinə kömək edə bilərlər. Bunun üçün aşağıdakı qaydalara əməl etmək tövsiyə olunur.

 

Uşaq üçün etibarlı dayaq olun

 

Uşaq sizin yanınızda özünü təhlükəsiz hiss etməlidir. O xəstə olanda və ya kədərlənəndə ona qayğı göstərin, rahatlıq verin. Ehtiyac duyduğu vaxtlarda mümkün qədər onun yanında olun. Özünü təhlükəsiz hiss edən uşaq ətraf mühiti cəsarətlə araşdıra bilir, çünki bilir ki, istənilən an sizin yanınıza qayıdaraq yenidən özünü qorunmuş hiss edəcək.

 

Uşağı yeni şeylər sınamağa həvəsləndirin. Ona inandığınızı və tapşırıqları müstəqil yerinə yetirə biləcəyini göstərin. Eyni zamanda, çətinlik çəkdiyi zaman onun yanında olmağa hazır olun.

 

Uşağa diqqət ayırın

 

Uşağınızla fərdi şəkildə vaxt keçirin. Birlikdə oynaya və zövq ala biləcəyiniz fəaliyyətlər seçin. Onu diqqətlə dinləyin, maraqlandığı mövzular haqqında söhbət edin. Maraqlarına uyğun məşğuliyyətləri özü seçməsinə imkan verin və fikrinizi ona məcbur etməyin.

 

Əsas məsələ birlikdə keçirdiyiniz vaxtın uzunluğu deyil, həmin vaxt ərzində uşağa sevginizi və diqqətinizi göstərməyinizdir. Göz təması, mehriban münasibət, gülümsəmə və qucaqlaşmaq emosional bağlılığı daha da gücləndirir.

 

Davamlı və ardıcıl olun

 

Uşaqların özlərini təhlükəsiz hiss etmələri üçün gündəlik rejim vacibdir. Yemək, yuxu və digər gündəlik fəaliyyətlərin müəyyən ardıcıllıqla həyata keçirilməsi uşağın nizam-intizam vərdişləri qazanmasına və özünü daha rahat hiss etməsinə kömək edir. Uşaq növbəti mərhələdə nə baş verəcəyini bildikdə, bir fəaliyyətdən digərinə keçmək onun üçün daha asan olur.

 

Uşağın hisslərinə həssas yanaşın

 

Özünüzdən tez-tez soruşun: “Hazırda uşağım nə hiss edir?” və ya “Bu vəziyyəti o necə görür?”.

 

Unutmayın ki, uşaq hadisələri sizin gördüyünüz kimi qəbul etməyə bilər. Onun əvəzinə nəticə çıxarmağa tələsməyin. Onu müşahidə edin və hadisələrə onun baxış bucağından baxmağa çalışın.

 

Emosional cəhətdən açıq olun

 

Uşaq sizin müxtəlif emosiyalarınızı görməlidir. Onu görəndə sevinin və gülümsəyin. Kədərləndiyiniz zaman hisslərinizi gizlətməyin. Sizin emosional açıqlığınız uşağa öz hisslərini tanımağa və ifadə etməyə kömək edəcək. Beləliklə, o, hisslərini gizlətməyə və ya saxtalaşdırmağa ehtiyac duymayacaq.

 

Uşağın davranışını şəxsi qəbul etməyin

 

Bir çox valideyn uşaq onları itələdikdə, qaçdıqda və ya qucaqlanmaq istəmədikdə inciyir. Uşaq danışmağı öyrəndikcə belə sözlər də deyə bilər: “Sən pissən!”, “Səndən nifrət edirəm!”, hətta “Sən artıq mənim anam deyilsən!”

 

Bu sözləri sözün həqiqi mənasında qəbul etməyin. Uşaq bu şəkildə qorxusunu, qəzəbini, məyusluğunu və digər mənfi hisslərini ifadə etməyə çalışır. O, hələ emosiyalarını düzgün şəkildə ifadə etməyi öyrənməyib.

 

Sözlərinizlə davranışlarınız uyğun olsun

 

Məsələn, səhər uşağın otağına daxil olarkən ona belə deyə bilərsiniz:

 

“Sabahın xeyir! Necə yatmısan? Sən yatarkən sənin üçün darıxmışdım. Sən mənim üçün dünyanın ən gözəl övladısan. Gəl, birlikdə yeni günə başlayaq.”

 

Uşaq sizin sözlərinizlə davranışlarınız arasında uyğunluq görməlidir. Bu, onun sizə olan etibarını gücləndirir.

 

Uşaqdan gözləntilərinizi müsbət şəkildə göstərin

 

Uşağa elə davranın ki, sanki o, sizin gözləntilərinizə uyğun hərəkət edir.

 

Məsələn, bağçaya uşağı götürməyə gələndə o sadəcə sizə baxırsa, bunu sizi görməsinə sevindiyi kimi qəbul edin. Gülümsəyin, qollarınızı açın və deyin:

 

“Salam! Səni çox gözləyirdim. Gəl səni qucaqlayım!”

 

Belə münasibət uşaqda sevildiyi və qəbul olunduğu hissini gücləndirir.

 

Uşağın təşəbbüs göstərməsinə imkan verin

 

Kiçik yaşlı uşaqlar çox vaxt özlərini dünyanın mərkəzi hesab edirlər. Bu inkişafın normal mərhələsidir və onların sağlam şəxsiyyət formalaşdırmasına kömək edir.

 

Valideynlər uşağın təşəbbüslərini dəstəklədikdə onun müstəqilliyi və özünəinamı artır. Uşağa qərar vermək və məsuliyyət götürmək imkanı yaradın. Hətta bəzən rolları dəyişərək oyunda uşağın “valideyn”, sizin isə “uşaq” olmağınıza şərait yaradın.

 

Göz təması qurun

 

Əgər uşaq göz təması qurmaq istəmirsə, onu məcbur etməyin. Bunun əvəzinə oyunlardan istifadə edin. Məsələn, əllə gözləri bağlayıb sonra açmaq kimi sadə oyunlar uşağın rahatlaşmasına və tədricən göz təması qurmasına kömək edir.

 

Şıltaqlıqlara və isterikalara səbir göstərin

 

Uşaq isterika keçirdiyi zaman ona qışqırmayın və onu tək qoymayın. O, həmin an sizin yanında olmağınızı istəyir.

 

Uşaq hisslərini ifadə etməyi öyrəndikcə davranışları da dəyişəcək. Onun hisslərini sözlə ifadə etməyə kömək edin:

 

“Mənə elə gəlir ki, sən atanı istəyirsən.”

 

“İstəyirsən ki, mən sənin yanında qalım?”

 

Belə anlarda uşaqdan uzaqlaşmaq vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər. Bunun əvəzinə sakit şəkildə sərhəd qoymaq olar:

 

“Səni qucaqlamaq istərdim, amma indi yanımda oturmalısan ki, səni görə bilim.”

 

Uşaq sakitləşənə qədər onun yanında qalın və onunla sakit səslə danışın. Bu, uşağın hər istədiyini etmək demək deyil. Sadəcə, onun əsas ehtiyacının həmin anda sizin yaxınlığınızı hiss etmək olduğunu qəbul etməkdir.

 

Bəzən siz həqiqətən də uzaqlaşmalı olacaqsınız (məsələn, ailədə kiçik uşaq varsa və ona baxmaq lazımdır). Böyük uşaq zaman keçdikcə bunu anlayacaq.

 

Əgər uşaq heç vaxt isterika keçirmir və mənfi davranış göstərmirsə, buna da diqqət yetirin. Ola bilər ki, o, öz ehtiyaclarını ifadə etməyi bacarmır və hisslərini dilə gətirməyi öyrənmək üçün sizin köməyinizə ehtiyac duyur.

 

Həmişə yanında ola bilməsəniz də, sevginizi göstərin

 

Əgər siz həmişə uşağın yanında ola bilmirsinizsə (məsələn, boşanmısınız və uşaq sizinlə yaşamır), bu münasibətlərinizə mane olmamalıdır.

 

Uşaq həm yaşadığı ailəyə, həm də sizə bağlı ola bilər. Ayrılarkən xüsusi bir vidalaşma ənənəsi yaradın. Bu, uşağa özünü daha təhlükəsiz hiss etməyə kömək edəcək.

 

İlk dövrlərdə ayrılıqdan sonra uşaqla mümkün qədər çox vaxt keçirin. Bu, onun yeni həyat şəraitinə uyğunlaşmasını asanlaşdıracaq.

 

Bəzi uşaqlara sevdiyi oyuncaq və ya daim yanında saxladığı əşya özünü təhlükəsiz hiss etməyə kömək edir.

 

Sevginiz uşağı ərköyün edə bilməz

 

Uşaq nə qədər çox sevgi, qayğı və təhlükəsizlik hiss edərsə, gələcəkdə bir o qədər müstəqil və özünəinamlı olar.

 

Valideyn diqqəti və sevgisi artdıqca uşaq diqqət cəlb etmək üçün mənfi davranışlara daha az müraciət edir. Beləliklə, sizin aranızdakı ünsiyyət dərinləşir və emosional bağlılıq daha da möhkəmlənir.

 

Valideyn və uşaq arasında güclü emosional bağlılıq uşağın sağlam inkişafının əsas şərtlərindən biridir. Valideynin qayğısı, sevgisi, anlayışı və davranışlarında ardıcıllıq uşağa özünü təhlükəsiz hiss etməyə imkan verir. Bu təhlükəsizlik hissi isə onun gələcəkdə müstəqil, özünəinamlı, xoşbəxt və sağlam şəxsiyyət kimi formalaşmasına kömək edir. Uşağa göstərilən sevgi və diqqət heç vaxt artıq deyil; əksinə, bu sevgi onun gələcək həyatının ən möhkəm təməlini təşkil edir.

17.07.2026