Hər il iyulun 3-ü dünyanın bir çox ölkələrində Beynəlxalq Polietilen Paketdən İmtina Günü kimi qeyd olunur.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu gün insanları polietilen paketlərin yaratdığı real və vacib problemlər haqqında maarifləndirmə və həmin torbalardan istifadənin azaldılmasına təşviqetmə məqsədilə qeyd edilir.

Əksər insanlar plastik torbadan cəmi bir dəfə istifadə edir, sonra isə onu tullayırlar. Birdəfəlik plastik torbaların yaratdığı ciddi ekoloji problemlər səbəbindən dünyanın bir sıra şəhərlərində onların istifadəsi tamamilə qadağan edilib.

Bəzi ölkə və regionlarda isə plastik torbaların bütün növlərinə qadağa qoyulub və ya onların istifadəsini məhdudlaşdıran qaydalar tətbiq edilir. Ümumilikdə dünyada təxminən 127 ölkə plastik torbaların istifadəsini bu və ya digər formada tənzimləyir. Bu tədbirlərə plastik torbaların mərhələli şəkildə dövriyyədən çıxarılması və təkrar istifadə edilə bilən çantalardan istifadənin təşviqi daxildir.

Ölkəmizdə mövcud qanunvericiliyə əsasən, 2021-ci il yanvarın 1-dən etibarən qalınlığı 15 mikronadək olan polietilen torbaların sahibkarlar tərəfindən istehsalı və idxalı, həmçinin ticarət, ictimai iaşə və digər xidmət obyektlərində istehlakçıya satılması və ya xidmət zamanı istifadəsi qadağandır.

Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən, market kassalarında məhsulların yığılması üçün nəzərdə tutulan, ölçüsü 15-50 mikron olan polietilen torbaların ayrıca məhsul növü kimi ödənişli olması ilə əlaqədar 2023-cü il fevralın 15-dən etibarən polietilen torbalar müştərilərə ödənişli qaydada təqdim edilir.

Bütün bu tədbirlərə baxmayaraq, plastik torbalar planetimiz üçün ciddi problem olaraq qalır. Hər il təxminən 8 milyon metrik ton plastik okeanlara düşərək balıqlara və digər canlılara zərər verir. Plastik tullantılar qida zəncirinə daxil olduqda isə insan sağlamlığı üçün də təhlükə yaradır.

Plastik torbalar haqqında aşağıdakı 5 faktı bilmək də maraqlıdır:

- Plastik torbanın tam parçalanması 100–500 il vaxt aparır;

- Dünyada hər il təxminən 5 trilyon plastik torba istehsal olunur;

- Orta hesabla bir insan plastik torbadan cəmi 25 dəqiqə istifadə edir;

- Dünyada hər dəqiqə təxminən 1 milyon plastik torbadan istifadə olunur;

- Plastik torbalar hər il təxminən 100 min dəniz heyvanının ölümünə səbəb olur.

Ətraf mühitə zərər verməklə yanaşı, plastik torbalar səmərəsiz hazırlanır və çox nadir hallarda təkrar emal edilir.

Dünyanın müxtəlif ölkələrində ekoloji təşkilatlar və fəal vətəndaşlar birdəfəlik istifadə edilən plastiklərin ətraf mühitə vurduğu zərərlərə diqqət çəkmək üçün maarifləndirici tədbirlər təşkil edirlər.

Beynəlxalq Polietilen Paketdən İmtina Gününün əhəmiyyəti və faydaları əsasən aşağıdakılardan ibarətdir:

- Ətraf mühitin qorunması: Okeanlarda, çaylarda və tullantı poliqonlarında plastik çirklənməsinin azalmasına kömək edir;

- Vəhşi təbiətin mühafizəsi: Plastik tullantıların udulması nəticəsində dəniz canlılarına və quşlara dəyən zərərin qarşısını almağa kömək edir;

- İqlimə müsbət təsiri: Plastik istehsalında istifadə olunan qalıq yanacaqlardan asılılığın azalmasına töhfə verir;

- Davamlı həyat tərzinin təşviqi: Fərdlər və icmalar arasında uzunmüddətli ekoloji vərdişlərin formalaşmasını dəstəkləyir;

- İctimai maarifləndirmə: Məktəbləri, qeyri-hökumət təşkilatlarını və yerli icmaları müxtəlif aksiyalar və kampaniyalar vasitəsilə fəal iştirak etməyə təşviq edir.

Hər il bir mövzuda qeyd edilən Beynəlxalq Polietilen Paketdən İmtina Günü 2026-cı ildə “Birdəfəlik plastiklərdən azad olaq: Dayanıqlı gələcəyə doğru” şüarı ilə insanların təkrar istifadə oluna bilən çantalara üstünlük verməsini və gündəlik həyatlarında daha şüurlu seçimlər etməsini təşviq edir.