Dünyanın ən məşhur 10 şəlaləsi
Bu gün sizə dünyanın ən gözəl 10 şəlaləsindən danışacağıq.
İquasu şəlaləsi - Braziliya və Argentina sərhədində yerləşən İquasu şəlaləsi dünyanın ən gözəl şəlalələrindən biri hesab edilir. İquasu Milli Parkının ərazisində yerləşir. 1984-cü ildə YUNESKO tərəfindən Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmiş təbiət abidəsidir. “Iguazu” quarani dilində “I” - su və “guasu” - böyük deməkdir. Bu şəlalə, şiddətli bir vulkan püskürməsi nəticəsində yer qabığında böyük bir çat əmələ gələrək meydana gəlmişdir. Şəlaləni ilk aşkar edən avropalı konkistador Kabesa de Vaka hesab edilir. O, 1541-ci ildə Eldorado ölkəsinin xəzinəsini axtarmaq məqsədilə Parana çayını cəngəlliklərin arası ilə üzü yuxarı üzərkən İquasu şəlaləsini aşkar etmiş və onu isp. Considerable - “əhəmiyyətli” adlandıraraq, “su qovucuqları suyun səthindən yüksəkliyə sıçrayır”. Şəlalənin ən böyük hissəsi “İblis boğazı” (isp. Garganta del Diablo) “U” formasında olub, eni 150 və uzunluğu isə 700 metrəyə çatır. Şəlalənin bu hissəsi Braziliya ilə Argentinanın sərhədlərini müəyyən edir.
İquasu şəlalənin gözəlliyini və əzəmətini, eləcə də ətrafdakı toxunmamış tropik təbiətin gözəlliyini təsvir etmək sadəcə mümkün deyil. Şəlaləyə çatmaq olduqca asandır, inkişaf etmiş bir turizm infrastrukturu var.
Anxel şəlaləsi, 978 metr hündürlüyə malik dünyanın ən hündür şəlaləsidir. Yerli əhalinin dilində “Kerepakupai meru” və ya “Churun meru” adlanır. Rus dilinə tərcümədə "şeytanın dağı" mənasını verən Tepuy dağından axır. Şəlalənin adı pilot Ceyms Anxelin şərəfinə qoyulmuşdur, 1935-ci ildə şəlalənin üzərindən uçuş zamanı buranı kəşf etmişdir. Şəlalənin düşmə hündürlüyü o qədər böyükdür ki, şəlalənin dibinə çatmağa vaxt tapmayan suyun kiçik hissəcikləri buxarlanaraq, kilometrlərlə hiss olunan bir duman meydana gətirir. Şəlaləyə yürüş yolları yoxdur, ora yalnız hava və ya çay yolu ilə getrmək mümkündür, buna görə turistlərə mütəşəkkil ekskursiyalar təklif olunur.
Şəlalə Venesuelanın tropik meşələrində yerləşir və həmin ərazinin milli parkı sayılan "Canaima" nın səlahiyyətindədir.
Viktoriya şəlaləsi, Cənubi Afrikanın Zambezi çayında yerləşir. Gölün eni təqribən 1800 m, hündürlüyü 128 m-dir. Zambiya və Zimbabve sərhədində yerləşir. Bu şəlalə Cənubi Afrikanın əsas cazibəsi sayılır. Viktoriya şəlaləsi turistlər üçün çox arzu edilən mir məkandır, çünki eni 1700 metrdən çoxdur və su təxminən yüz metr yüksəklikdən düşür. Tamaşa çox gözəl və unudulmazdır. Yağış mövsümündə saniyədə təxminən 10.000 kubmetr su şəlalədən keçir. Şəlalədən dərhal sonra suyun bir hissəsi dağ çaylarına qovuşaraq rafting həvəskarlarını cəlb edir. Uçurumlardan axan və uzaqdan görünən başqa şəlalələrdən fərqli olaraq, suları sanki yerin dərin qatlarına axan Viktoriya şəlaləsini yalnız yaxından və ya yuxarıdan görmək olar. Təbiətin hər hansı möcüzəsi kimi Viktoriya şəlaləsi də səyyahları cəlb edir, mənzil başına çatmağın çətinliyi isə bu marağı daha da artırır.
Qullfoss şəlaləsi, zəngin İslandiya xalqının Hvita çayının kanyonunda yerləşir. Şəlalənin İsland dilindən tərcüməsi "qızıl şəlalə" deməkdir. Qullfossun ən heyranedici cəhətlərindən biri həmişə şəlalənin üstündə göy qurşağının olmasıdır. Həqiqətən də, bu şəlalənin suyu qızıl kimi görünür və demək olar ki, qışda, şəlalə buz qabığı ilə örtülür və bu mənzərə də çox gözəldir. Bu şəlalə iki pilləkənli olduğu üçün maraqlıdır. Əvvəlcə su 11 metr yüksəklikdən düşür, sonra sakitcə axır və birdən yenidən 21 metr yüksəklikdən düşür. Şəlalənin yanında heç vaxt boş olmayan bir çox baxış platforması var.
Joq şəlaləsi, Hindistanın ən maraqlı və ən yüksək şəlaləsidir. Bu şəlalə suyun sərbəst düşməsinin ən yüksək hündürlüyünə malikdir, yəni Joq şəlaləsinin suyu daşların üstünə dəymədən, əksinə 253 metr hündürlükdən bir başa su anbarına düşür. Şəlalə hər birinin öz adı olan dörd budaqdan ibarətdir. Bunlar Raja, Rocket, Rattler və Ranidir.
Niaqara şəlaləsi, Amerika Birləşmiş Ştatları və Kanada sərhədində yerləşir və Yer üzünün ən gözəl şəlalələrindən biridir. Niaqara şəlaləsi "Nal" adlanır, ingilis dilində isə "Horseshoe Falls" kimi tərcüm edilir. Bəzi hallarda isə Kanada şəlaləsi (Canadian Falls), Amerikan şəlaləsi (American Falls) və "Duvaq" şəlaləsi (Bridal Veil Falls) kimi də qeyd edirlər. Lakin suyun töküldüyü hissə hündürdür, ancaq böyük deyil. Şəlalələr isə çox genişdir və Niaqara şəlaləsinin suyu buradan asanlıqla keçir. Həmçinin şəlalə Şimali Amerikada ən güclü hesab olunur. Şəlalənin hündürlüyü 53 metr təşkil edir. Amerikan şəlaləsinin su tökülən hissəsini daş qalaqları əhatə etdiyinə görə hündürdür, lakin onun yüksəkliyi 21 metrdir. Amerikan şəlaləsinin enliliyi 323 metrdir, "Nal" şəlaləsinin enliliyi isə 792 metr hesablanmışdır. Tökülən suyun ümumi həcmi isə 5720 м³/san sayılır. Buranın gözəlliyi dünyanın bütün yerlərindən çoxsaylı turistlərin axın etməsinə səbəb olur və şəhərin çiçəklənməsində mühüm yer tutur. Niaqara şəlaləsinin sahilində Nyu – York ştatı, ABŞ və Niaqara – Fols yerləşir. Həmçinin Kanadanın əyaləti sayılan Ontario da bura daxildir.
Şəlalənin seyr etməyə gələn turistləri düşünərək xüsusi platforma yaradıldı və axşam ümumi gücü yarım milyon kilovat olan onlarla rəngli fənər təəccüblü bir işıqlandırma ilə yandırıldı. İzdihamlı turist saatlarla bu heyrətamiz mənzərəyə heyran qalır.
Detyan şəlaləsi, Çin və Vyetnamın sərhədində yerləşir. Dünyanın ən mənzərəli şəlalələrindən biridir. Vyetnamda Banzek kimi tanınır, — dünyada böyüklüyünə görə dördüncü şəlalədir. Şəlalənin ən gözəl mənzərəsi maydan sentyabr ayına qədər olur. Şəlalənin hündürlüyü 75 metr, eni təqribən 200 metrdir. Kədərlidir, amma hər il şəlalədəki su getdikcə azalır. Buna görə bu yerlərə gələn hər bir insan mütləq Detyanı görməlidir. Şəlalənin Çin ərazisində yerləşən hissəsi karst mənşəli təpəliklərdən keçir. Bölgədə Çunszo və Quansi-Çjuan Muxtar Rayonu yerləşir. Vyetnam ərazisində isə Kaobanq mahalı yerləşiri. Kaobanq Hanoydan 272 km şimalda yerləşir. Şəlalə Quay Son çayı ilə qidalanır və maksimal eni 200 metr olur. Şəlalənin dərinliyi —120 metrə çatır. Ümumən şəlalə bir neçə pillədən ibarətdir.
Sazerland, Okeaniyanın ən yüksək şəlalələrindən biridir (580 m). YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısı olan Fiordland Milli Təbiət Parkında yerləşir. Sazerlandın tələsik axını yaşıl yamaclardan qulaqları kar edər. Şəlalənin mənbəyi Cənubi Alpların nəhəng zirvələrinin arxasında gizlənmiş gözəl bir dağ gölüdür.
Tuqela, Cənubi Afrika - hündürlüyü cəmi 411 metrdir. Ancaq eyni zamanda, Kral Tuğela Milli Parkının ən maraqlı və qeyri-adi bəzəyidir. Şəlaləyə, eyni zamanda Əjdəha dağının yamacından ensiz bir lent düzəldən üç şəlalə daxildir. Şəlaləyə çatmaq çətindir, çünki cəmi bir-iki yol ona aparır və onlardan biri teleferikdir.
Cjencjutan şəlaləsi, böyük ölçüdə olmasa da, lakin gözəlliyi ilə açıq-aşkar yuxarıda sadalananlarından geri qalmır. Çinin Jiuzhaigou Təbiət Qoruğunda yerləşir. Dağın zirvəsi bir neçə dəliyə ayrılıb ki, bu dəliklərdən göz oxşayan şəlalələr tökülür.
05.07.2021